Kristinn Ingason Small Scale Geothermal Power Plants Mannvit
Frétt - 20.04.2018

Verðmæti gætu verið fólgin í smájarðvarmavirkjunum á Íslandi

Talsverð verðmæti gætu verið fólgin í því að reisa fleiri smájarðvarmavirkjanir á Íslandi, segir Kristinn Ingason sviðsstjóri hjá Mannviti í viðtali við Viðskiptablaðið þann 18.apríl 2018. Fáar slíkar virkjanir eru á Íslandi, en talið er líklegt að þeim muni fjölga á komandi árum. Smájarðvarmavirkjanir eru virkjanir sem nýta jarðhita til framleiðslu á innan við 10 megavött af raforku. Slíkar virkjanir geta verið sjálfstæðar lágvarmavirkjanir eða viðbætur við stærri virkjanir og dreifikerfi þeirra, þá sem holutoppsstöðvar eða frárennslivirkjanir. Hér er viðtalið að finna í heild sinni:

Lágvarmavirkjanir eru reistar sérstaklega til að nýta sjóðandi lágvarma sem ekki er nýttur af annarri virkjun. Ein slík er á Húsavík, en er þó ekki í rekstri. Í febrúar síðastliðinn gekk jarðvarmafyrirtækið Varmaorka frá fyrsta áfanga fjármögnunar og kaupa á búnaði undir lágvarmavirkjanir hér á landi, en verið er að reisa slíka virkjun á Flúðum.

Frárennslisvirkjanir nýta þá afgangsgufu og það frárennslisvatn sem ekki er nýtt í stórri jarðvarmavirkjun. Dæmi um slíka virkjun er Vél 11 á Hellisheiði, sem þó flokkast ekki undir smájarðvarmavirkjun. Loks eru holutoppsstöðvar settar upp nærri borholuteig til að nýta háan þrýsting – sem annars væri felldur – sem fyrst, án þess að nýtnin sé hámörkuð, en slíkar stöðvar eru ekki reistar til langs tíma og eru flytjanlegar milli borteiga. Endurnýjun Green Energy Group á Bjarnarflagsvirkjun er dæmi um slíka stöð.

Raforkuverð ræður hagkvæmninni

Kristinn Ingason, sviðsstjóri jarðvarmavirkjana hjá Mannviti, segir að það geti verið hagkvæmt að reisa smájarðvarmavirkjanir á Íslandi. „Gæði landsins eru þannig að Ísland er ríkt af endurnýjanlegum orkugjöfum á borð við fljótandi vatn, sjávarföll og jarðhita, og ódýrt er að virkja þessa orku. Svo er mikil samlegð fólgin í því ef rafafl og hiti er virkjaður saman. Þar sem hluti mannvirkja og búnaðar samnýtist við samrekstur rafstöðvar og hitaveitu verða verðmætin meiri, þar sem hægt er að framleiða raforku og heitt vatn. Loks er hagkvæmt að reisa svona virkjanir nálægt byggð á svæði sem er ekki jafn óraskað og viðkvæmt eins og ósnert svæði. Þá er stutt í vegi, lagnir og raflínur, sem lækkar kostnað,“ segir Kristinn. Hann bætir því við að ekki er krafist umhverfismats á virkjunum sem framleiða innan við 10 megavött af raforku. „Það er því auðveldara að fá leyfi fyrir smájarðvarmavirkjunum heldur en stærri virkjunum,“ segir Kristinn.

Sem dæmi um hugsanleg verðmæti í tengslum við smájarðvarmavirkjun gerði Mannvit verðmat á borholum í Ölfusdal. Samkvæmt verðmatinu felast mikil tækifæri í að virkja jarðhitavökvann í Ölfusdal og nýta til raforkuvinnslu, húshitunar og fyrir iðnaðarferla. Þannig myndu 9 megavatta rafstöð, 15 megavatta hitaveita og jarðböð gefa verðmæti upp á milljarð króna. 

Kostar lítið að vinna heita vatnið og tengjast

Fjöldinn allur af smájarðvarmavirkjunum eru í rekstri víða um heim, eins og í Bandaríkjunum, Króatíu, Ungverjalandi og Tyrklandi. Afar fáar smájarðvarmavirkjanir eru þó á Íslandi og eru þær flestar ekki í rekstri. Kristinn segir það tengjast þróun markaðarins sem og kostnaði.

„Vöxtur orkumarkaðarins á Íslandi hefur verið bundinn við stóriðju frekar en hitt. Markaðurinn tekur því stór stökk yfir tíma. Svo er stofnkostnaður smájarðvarmavirkjana meiri en fyrir stærri jarðvarmavirkjanir. Tæknin við að nýta varmann úr heitu vatni er dýrari en tæknin við að nýta heita gufu, sem stóru virkjanirnar vinna úr. Hún kallar þar að auki á mikið eftirlit. Þá hafa stóru virkjanirnar stærðarhagkvæmni. Það er því ýmislegt sem þarf að huga að í þessu,“ segir Kristinn.

En í hverju felst þá samkeppnishæfni smájarðvarmavirkjana? „Hún byggir á því að það kostar lítið að fá heita vatnið og svo kostar lítið að tengjast öðrum virkjunum.“ Spurður hvort að smájarðvarmavirkjunum muni fjölga á Íslandi á komandi árum segir Kristinn það vera líklegt. Það sé oft á tíðum hagkvæmur kostur auk þess sem búnaðurinn sem þarf í slíkar virkjanir er alltaf að verða betri.

 

Á mynd: Kristinn Ingason, fagstjóri, jarðhitavirkjana.
Ljósmyndari: Haraldur Guðjónsson, Viðskiptablaðið